نقش تفتیش داخلی در بهبود ادارات

امروزه تفتیش داخلی جزو لاینفک کنترل داخلی ادارات بوده حتی پیشرفته ترین کشور های جهان هم از آن بی نیاز نبوده و به نقش ارزنده آن ارزش قایل اند. تفتیش داخلی همان گونه که از تعریفش پیداست که یک فعالیت مستقل، اطمینان بخش، واقع بینانه و مشاوره ای است که برای ارزش افزایی و بهبود عملیات سازمان طراحی شده است. مفتیش داخلی با فراهم ساختن رویکردی سیستماتیک و ارزشمندی برای ارزیابی و بهبود اثر بخشی فرایند های رهبری، مدیریت ریسک و کنترل، اداره را در دستیابی به هدف هایش یاری می کند، نقش مشاوره ای را در راستای عملکرد های ادارات بازی نموده آنچه را که لازم است تا ادارات برای بدست آوردن اهدافشان در معرض تطبیق قرار دهد، به ایشان سفارش می نماید. اما آنچه که قابل ذکر دانسته می شود این است که مفتیشان داخلی باید خود از افراد و کارمندان اداره مورد بررسی معلومات بیشتری در ارتباط به آنچه اداره آن را انجام می دهد داشته و دارای تجارب کافی در زمینه کاری ادارات داشته باشند؛ زیرا در صورت عدم همچو آگاهی و تجارب لازم هم وقت خود را هدر داده است و هم کارمندان را در بیراهه می کشانند که در نتیجه نه تنها باعث بهبود ادارات نمی شود، بلکه ادارات را در دو راهی قرار میدهند.
گرچه تفتیش داخلی ادارات به ویژه تفتیش داخلی وزارت مالیه توانسته است تا حدی این نقش سازنده خویش را که در تعریف تفتیش داخلی تذکر یافت ایفا نمایند و در دوران تفتیش مشکلات و خطرات زیادی را برملا ساخته سفارشات سازنده ای را ارائه دارند و باعث شفافیت بیشتری در ادارات شده اند؛ اما تفتیش داخلی در واقع یک قوه بازدارنده به شمار می رود. کارمند زمانی که می داند کار هایش مورد بررسی اداره ای بنام تفتیش داخلی  قرار خواهد گرفت، از ارتکاب اشتباهات عمدی پرهیز نموده نمی تواند به آسانی جرأت کند تا از قوانین و مقررات نافذه تخطی ورزیده اداره را دچار مشکلات و خطرات مالی و یا غیر مالی سازد.
این یک امر مسلم است که هیچ اداره ای از اشتباه خالی نبوده در هر کار و فعالیت اداره ریسک و خطرات اشتباه عمدی و غیر عمدی موجود است. بنابراین تفتیش داخلی نقش کشفی را در ادارات  بازی نموده می تواند از همچو اشتباهات جلوگیری و کشف نماید با وجود این که کشف و جلوگیری از تخطی ها به ویژه تقلب و یا اختلاس از وظایف مبرم خود اداره مورد رسیدگی به شمار می رود.
در کشور ما تفتیش های داخلی همان گونه که لازم است نقش خود را به درستی ایفا ننموده اند؛ ولی از طرف دیگر ادارات هم به مفتیشان به دیده شک نگریسته گمان می برند که مفتیش برای بدنامی و رسوایی آنها آمده است و برای ایشان دوسیه ای می سازد، در حالی که این کار وظیفه مفتیشان داخلی نه بلکه مفتیشان خارجی است تا افراد نابکار را کشف و رسوا ساخته در چنگال قانون بسپارد. ادارات باید مفتیشان را همکار خویش پنداشته آنها را در راستای بدست آوردن اهدافشان یاری رسانیده سهولت های لازم را فراهم سازند. گرچه مفتیشان داخلی در صورت مواجه با همچو تخطی ها طفره نرفته نمی توانند از آن چشم پوشی کنند. همانگونه که به مشاهده می رسد مفتیشان داخلی در بهبود ادارات و شفافیت بیشتر از راه ارایه سفارشات سازنده و سودمند توانسته اند مبالغ هنگفتی را از مودیان وصول نموده در عواید افزایش قابل ملاحظه ای را به میان آورند.
هر گاه تفتیش داخلی ادارات کشور تحت یک چتر واحد فعالیت خود را ادامه دهند و با کار برد روش های یکسان ادارات را مورد بررسی قرار دهند نقش گسترده تری را ایفا خواهند کرد. همین گونه با اعطای صلاحیت های بیشتر به تفتیش داخلی نقش ایشان برازنده تر شده ادارات را در بدست آوردن اهدافشان بیشتر یاری می دهند.
خلاصه تفتیش داخلی در بهبود فعالیت های ادارات و آوردن شفافیت چه مالی و چه غیر مالی نقش ارزنده داشته تا حدی زیادی این نقش را ایفا نموده ولی این به معنی آن نیست که دیگر کار تفتیش داخلی اختتام یافته است و ادارات هم به صورت کامل وظایف خویش را کما حقه ادا نموده اند و نیازی به مشاوره مفتیشان ندارند؛ بلکه تفتیش داخلی یک فعالیت متداوم بوده هرگز این کار ایشان پایان پذیر نمی باشد. بناءً لازم است تا ادارات مفتیشان داخلی را در ایفای نقش ایشان یاری رسانده سهولت های لازم را صادقانه فراهم سازند تا یک اداره عاری از فساد و مسلکی به وجود آمده مفتیشان بتوانند نقش اقتصادی خود را در راستای خود کفایی اقتصادی ایفا نمایند.

با احترام

اداره